Trong tháng 10/2026, tình trạng lừa đảo trực tuyến giả danh cán bộ Bảo hiểm xã hội (BHXH) và Công an đang diễn biến phức tạp, nhắm vào những người dùng thiếu cảnh giác với các yêu cầu cập nhật dữ liệu trực tuyến. Các đối tượng lừa đảo sử dụng ứng dụng giả mạo để chiếm quyền điều khiển thiết bị, ghi lại thông tin đăng nhập và vô hiệu hóa các lớp bảo mật, bao gồm cả xác thực sinh trắc học, nhằm chiếm đoạt tài sản của nạn nhân.
Điểm chính cần lưu ý
- Kẻ gian mạo danh cán bộ BHXH, Công an để yêu cầu cài đặt ứng dụng giả mạo có đuôi .apk.
- Mã độc chiếm quyền trợ năng (Accessibility) trên Android để kiểm soát thiết bị, đánh cắp thông tin và OTP.
- Nạn nhân có thể bị thao túng để tự chuyển tiền, ngay cả khi xác thực sinh trắc học được bật.
- Tuyệt đối không cài đặt ứng dụng từ link lạ, không cung cấp thông tin cá nhân cho người không quen biết.
- Liên hệ ngay ngân hàng và cơ quan công an nếu nghi ngờ tài khoản bị xâm nhập.
Thủ đoạn tinh vi của kẻ lừa đảo giả danh cán bộ
Các đối tượng lừa đảo thường bắt đầu bằng cách gọi điện hoặc gửi tin nhắn, tự xưng là cán bộ BHXH, Công an hoặc cán bộ địa phương. Chúng thông báo nạn nhân thuộc diện được hưởng các quyền lợi như cấp thẻ BHYT diện An toàn khu, nhận tiền hoàn trả BHYT năm 2026, hoặc cảnh báo về lỗi hồ sơ định danh điện tử, thông tin tài khoản nhận tiền hoàn trả chưa khớp. Mục đích là tạo ra tình huống khẩn cấp, thúc ép nạn nhân phải xử lý ngay trong ngày để tránh bị hủy quyền lợi.
Sau khi tạo được sự tin tưởng và lo lắng, kẻ gian sẽ đề nghị kết bạn Zalo để hướng dẫn làm thủ tục trực tuyến từ xa. Tại đây, chúng gửi các đường liên kết (link) dẫn đến trang web giả mạo Cổng Dịch vụ công hoặc tệp tin cài đặt có đuôi .apk, thường là các ứng dụng giả mạo như "vssid.apk". Nạn nhân được yêu cầu tải về, cài đặt và cấp các quyền truy cập đặc biệt trên điện thoại, đặc biệt là quyền trợ năng (Accessibility) trên các thiết bị Android.
Cơ chế mã độc chiếm đoạt tài khoản qua quyền trợ năng
Khi người dùng cấp quyền trợ năng cho ứng dụng giả mạo, mã độc sẽ được kích hoạt và chạy ngầm, chiếm quyền kiểm soát toàn bộ thiết bị. Quyền trợ năng, vốn được thiết kế để hỗ trợ người dùng khuyết tật, lại trở thành công cụ nguy hiểm trong tay kẻ gian. Mã độc có khả năng âm thầm theo dõi mọi thao tác trên màn hình, ghi lại mật khẩu đăng nhập các tài khoản ngân hàng số, và tự động đọc, vô hiệu hóa tin nhắn chứa mã OTP xác thực giao dịch.
Với quyền kiểm soát này, kẻ gian có thể thực hiện lệnh chuyển toàn bộ số dư trong tài khoản của nạn nhân sang các tài khoản ngân hàng ảo để chiếm đoạt tài sản. Đáng lo ngại hơn, quá trình này có thể diễn ra ngay cả khi điện thoại vẫn nằm trong tay nạn nhân, khiến họ không kịp phản ứng. Mã độc cũng có thể chèn các màn hình giả mạo giống hệt ứng dụng ngân hàng để lừa người dùng nhập thông tin, từ đó đánh cắp mật khẩu và mã OTP.
Vô hiệu hóa xác thực sinh trắc học: Mối đe dọa mới
Một trong những điểm đáng chú ý của thủ đoạn lừa đảo hiện nay là khả năng vượt qua hoặc vô hiệu hóa các lớp bảo mật nâng cao như xác thực sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt). Tội phạm công nghệ cao không nhất thiết phải trực tiếp vượt qua lớp xác thực này. Thay vào đó, chúng có thể thao túng tâm lý để chính khách hàng tự xác thực, tự nhập OTP và tự chuyển tiền. Điều này làm cho việc bảo vệ tài khoản trở nên phức tạp hơn, vì người dùng vô tình trở thành mắt xích yếu nhất trong chuỗi bảo mật.
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ghi nhận các đối tượng gian lận đã qua mặt được một số bước kiểm tra thông tin sinh trắc học của một số tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Các chuyên gia an ninh mạng cũng phát hiện mã độc Android mới kết hợp SpyNote và WindRelay có thể đánh cắp dữ liệu thẻ ngân hàng qua NFC, chiếm quyền điều khiển thiết bị từ xa và kích hoạt tính năng đọc dữ liệu từ xa thông qua kết nối NFC.
Điều này cho thấy sự phát triển không ngừng của các phương thức tấn công, đòi hỏi người dùng phải luôn cảnh giác và cập nhật kiến thức bảo mật.
Cách nhận biết ứng dụng giả mạo và bảo vệ bản thân
Để nhận biết một ứng dụng giả mạo, người dùng cần kiểm tra kỹ nguồn gốc. Chỉ tải ứng dụng từ Google Play Store hoặc Apple App Store chính thức. Tránh xa các đường link lạ, tin nhắn yêu cầu cài đặt ứng dụng từ nguồn không xác định hoặc tệp tin .apk không rõ nguồn gốc. Luôn kiểm tra tên nhà phát triển, đánh giá và số lượt tải xuống của ứng dụng trước khi cài đặt.
Các ngân hàng và cơ quan chức năng đang nỗ lực triển khai nhiều biện pháp phòng chống lừa đảo, bao gồm cảnh báo thường xuyên trên các phương tiện truyền thông, nâng cấp hệ thống bảo mật và phối hợp với công an để điều tra, xử lý các vụ việc. Tuy nhiên, ý thức cảnh giác của người dùng vẫn là yếu tố quan trọng nhất.
Nếu nghi ngờ tài khoản bị xâm nhập, cần làm gì?
- Liên hệ ngay với ngân hàng: Gọi đến tổng đài hỗ trợ khẩn cấp của ngân hàng để yêu cầu khóa tài khoản tạm thời và kiểm tra các giao dịch bất thường.
- Ngắt kết nối internet: Tắt Wi-Fi và dữ liệu di động trên điện thoại để ngăn chặn mã độc tiếp tục hoạt động.
- Gỡ bỏ ứng dụng lạ: Xóa ngay lập tức bất kỳ ứng dụng nào bạn đã cài đặt từ các nguồn không đáng tin cậy.
- Đổi mật khẩu: Thay đổi mật khẩu của tất cả các tài khoản quan trọng, đặc biệt là tài khoản ngân hàng, email và mạng xã hội, từ một thiết bị an toàn khác.
- Trình báo cơ quan công an: Cung cấp đầy đủ thông tin về vụ việc để cơ quan chức năng có thể điều tra và hỗ trợ.
Lời khuyên quan trọng để bảo vệ tài chính cá nhân
Để bảo vệ tài khoản ngân hàng và thông tin cá nhân khỏi các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, người dùng cần tuân thủ các nguyên tắc bảo mật cơ bản. Tuyệt đối không cài đặt ứng dụng từ các đường link lạ hoặc tệp tin .apk không rõ nguồn gốc. Chỉ tải ứng dụng từ Google Play hoặc App Store chính thức. Không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu, mã OTP hoặc chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ, kể cả khi họ tự xưng là cán bộ nhà nước.
Luôn cảnh giác với các cuộc gọi, tin nhắn có nội dung thúc ép, đe dọa mất quyền lợi nếu không thực hiện theo yêu cầu. Kiểm tra kỹ các quyền mà ứng dụng yêu cầu khi cài đặt, đặc biệt là quyền trợ năng (Accessibility) trên điện thoại Android, vì đây là một trong những quyền nguy hiểm nhất khi bị lạm dụng. Nâng cao nhận thức về an ninh mạng và thường xuyên cập nhật thông tin về các thủ đoạn lừa đảo mới sẽ giúp bạn tránh trở thành nạn nhân của tội phạm công nghệ cao.
Tài liệu tham khảo
Anh em chiến hữu sẵn sàng vào kèo Nhật Ký Thanh Toán Visa?
Thưởng nạp đầu 100% lên 6.888.000đ + 150 vòng quay miễn phí. Nạp MoMo dưới 60 giây.
▶ Đăng ký Nhật Ký Thanh Toán Visa ngay